Najważniejsze wnioski
- Umowy o świadczenie usług zawarte przed 28 czerwca 2025 r. mogą obowiązywać najdłużej do 28 czerwca 2030 r.
- Terminale samoobsługowe używane przed wejściem ustawy w życie mogą być wykorzystywane przez okres do dwudziestu lat od rozpoczęcia użytkowania.
- Okresy przejściowe dotyczą wskazanych sytuacji i nie są generalnym odroczeniem obowiązków dla nowych usług.
- Sklep internetowy uruchamiany lub przebudowywany dziś zwykle nie korzysta z tych okresów.
Dla zarządzającego
Sprawdź, czy w Twojej firmie w ogóle występuje sytuacja objęta okresem przejściowym. W typowym e-commerce zwykle nie występuje, a założenie przeciwne kosztuje stracony rok.
Dla sprzedaży
Nie używaj okresów przejściowych jako argumentu „mamy jeszcze czas”. W większości rozmów z e-commerce po prostu nie mają zastosowania.
„Mamy czas do 2030 roku” — to zdanie pojawia się w rozmowach o Polskim Akcie o Dostępności niemal równie często jak „jesteśmy mikroprzedsiębiorcą”. I podobnie jak tamto, bywa prawdziwe, ale zwykle nie w sytuacji, w której jest wypowiadane.
Okresy przejściowe istnieją i są konkretne. Dotyczą jednak wskazanych stanów faktycznych, a nie ogólnej gotowości firmy. Ten tekst pokazuje, czego naprawdę dotyczą i dlaczego typowy sklep internetowy zwykle na nich nie zyskuje.
Punkt wyjścia: 28 czerwca 2025 r.
Przepisy ustawy z 26 kwietnia 2024 r. stosuje się od 28 czerwca 2025 r. To data odniesienia dla wszystkich rozważań o okresach przejściowych. Wcześniejsze zobowiązania i wcześniej używane urządzenia traktowane są inaczej niż to, co powstaje po tej dacie. Szerszy kontekst opisujemy w przewodniku po PAD dla e-commerce.
Umowy zawarte przed wejściem w życie
Umowy o świadczenie usług zawarte przed 28 czerwca 2025 r. mogą obowiązywać do czasu ich wygaśnięcia, nie dłużej jednak niż do 28 czerwca 2030 r. W tym okresie usługodawca może świadczyć usługę przy wykorzystaniu wcześniej używanych produktów, które nie spełniają wymagań dostępności.
Zwróć uwagę na konstrukcję. Przepis nie mówi „firmy mają czas do 2030 roku”. Mówi o konkretnych umowach zawartych przed konkretną datą, i to z zastrzeżeniem, że okres kończy się wcześniej, jeśli umowa wygaśnie wcześniej. Umowa zawarta z konsumentem w lipcu 2025 r. nie mieści się w tym mechanizmie w ogóle.
Terminale samoobsługowe
Drugi mechanizm dotyczy urządzeń. Terminale samoobsługowe niespełniające wymagań dostępności, wykorzystywane przez usługodawców do oferowania lub świadczenia usług przed dniem wejścia ustawy w życie, mogą być wykorzystywane przez okres do dwudziestu lat od dnia rozpoczęcia ich wykorzystywania.
Logika jest ekonomiczna: wymiana floty terminali z dnia na dzień byłaby nieproporcjonalnym obciążeniem. Warto jednak zauważyć, że okres liczy się od rozpoczęcia użytkowania danego urządzenia, a nie od wejścia ustawy w życie. Terminal wprowadzony do użytku w 2012 roku ma tego czasu wyraźnie mniej niż wprowadzony w 2024.
| Sytuacja | Czy działa okres przejściowy | Do kiedy |
|---|---|---|
| Umowa o usługę zawarta przed 28.06.2025 | Tak, w zakresie wskazanym w ustawie | Do wygaśnięcia, najdłużej do 28.06.2030 |
| Umowa zawarta po 28.06.2025 | Nie | Wymagania stosuje się na bieżąco |
| Terminal używany przed 28.06.2025 | Tak | Do 20 lat od rozpoczęcia użytkowania |
| Nowy sklep internetowy | Nie | Wymagania stosuje się na bieżąco |
| Przebudowa istniejącego sklepu | Zwykle nie | Nowe rozwiązania oceniane na bieżąco |
Okres przejściowy nie jest odroczeniem problemu. Jest zgodą na dokończenie tego, co już trwało — a nie na rozpoczynanie nowego w starym standardzie.
Dlaczego e-commerce zwykle nic tu nie zyskuje
Typowy sklep internetowy sprzedaje na podstawie umów zawieranych na bieżąco, każdorazowo przy złożeniu zamówienia. Nie ma zatem „umowy sprzed 28 czerwca 2025 r.”, która obejmowałaby dzisiejszą sprzedaż. Nie ma też terminali samoobsługowych. W efekcie oba mechanizmy przechodzą obok niego.
Jeszcze wyraźniej widać to przy przebudowie. Sklep, który w tym roku wdraża nowy motyw, nowy checkout albo nową bramkę płatności, tworzy rozwiązania dziś — i to dzisiejszy stan podlega ocenie. Argument „mamy czas do 2030” w tej sytuacji nie ma zaczepienia.
Scenariusz: abonament i sklep w jednej firmie
Rozważmy scenariusz firmy, która prowadzi sklep internetowy i równolegle świadczy usługę abonamentową na podstawie umów wieloletnich. Część tych umów zawarto w 2023 i 2024 roku. Dla nich mechanizm z okresu przejściowego może mieć znaczenie — do czasu ich wygaśnięcia, nie dłużej niż do czerwca 2030 r.
Sprzedaż w sklepie to jednak osobna historia: umowy zawierane są na bieżąco, więc podlegają wymaganiom od razu. Firma, która potraktuje okres przejściowy jako parasol nad całą działalnością, popełni najkosztowniejszy błąd w tym temacie — odłoży prace o kilka lat, mając realny obowiązek już teraz.
Co robić zamiast czekać
Niezależnie od tego, czy jakikolwiek okres przejściowy Cię dotyczy, kolejność działań jest ta sama. Ustal zakres obowiązków — pomaga w tym tekst o tym, czy PAD dotyczy sklepu online. Sprawdź stan faktyczny według checklisty dostępności sklepu internetowego. Uruchom funkcje wspierające, co opisujemy przy instalacji WCAGbot, pamiętając, czego widget nie załatwia.
Trzy daty, które warto rozróżniać
Punkty odniesienia technicznego zestawiamy w tekście o WCAG 2.1, WCAG 2.2 i EN 301 549. Ta kolejność sprawdza się zarówno przy pełnym obowiązku, jak i przy jego braku, bo bariera w koszyku kosztuje zamówienia bez względu na kalendarz legislacyjny.
Jak sprawdzić, czy okres przejściowy w ogóle Cię dotyczy
Zamiast zakładać jedno lub drugie, warto przejść przez trzy pytania i zapisać odpowiedzi.
Czy w firmie występują umowy o świadczenie usług zawarte przed 28 czerwca 2025 r., które nadal obowiązują? W typowym sklepie internetowym odpowiedź brzmi „nie”, bo umowa powstaje przy każdym zamówieniu. W firmie abonamentowej może brzmieć „tak”.
Czy firma wykorzystuje terminale samoobsługowe wprowadzone do użytku przed tą datą? Dotyczy to punktów stacjonarnych, automatów i kiosków, a nie sklepu internetowego.
Czy planowane prace tworzą nowe rozwiązania? Jeżeli tak, powstają one dziś i podlegają ocenie na bieżąco, niezależnie od odpowiedzi na dwa poprzednie pytania.
Jeżeli wszystkie trzy odpowiedzi wskazują na brak okresu przejściowego — a tak jest w większości sklepów — sprawa jest prostsza, niż się wydawało: obowiązek istnieje teraz i nie ma na co czekać.
Koszt czekania
Nawet gdy okres przejściowy ma zastosowanie, odkładanie prac ma cenę, której nie widać w harmonogramie. Przez cały ten czas część klientów nie kończy zamówień, a zgłoszenia o barierach napływają lub — co gorsza — nie napływają wcale, bo klienci po prostu odchodzą bez słowa.
Do tego dochodzi efekt kumulacji. Sklep, który przez pięć lat nie dotyka tematu, w ostatnim roku musi naprawić wszystko naraz, zwykle przy okazji innych, pilniejszych projektów. Sklep, który poprawia po jednym obszarze na kwartał, rozkłada ten sam koszt na wiele budżetów i nigdy nie znajduje się pod presją terminu. Szczegółową listę obszarów zestawiamy w checkliście dostępności sklepu internetowego.
Odpowiedzi na te trzy pytania warto zapisać razem z datą i osobą, która je zatwierdziła. Jeżeli za rok ktoś powie „mamy przecież czas do 2030”, notatka rozstrzygnie dyskusję w minutę zamiast otwierać ją od nowa. To ten sam mechanizm, który sprawdza się przy dokumentowaniu statusu mikroprzedsiębiorcy.
Na koniec warto rozróżnić dwie rzeczy, które w rozmowach zlewają się w jedno: okres przejściowy i okres wdrożenia. Pierwszy wynika z ustawy i dotyczy wskazanych stanów faktycznych. Drugi to wewnętrzny harmonogram firmy, który każdy ustala sam. Zdanie „mamy jeszcze czas” niemal zawsze odnosi się do drugiego, choć wypowiadane jest tak, jakby dotyczyło pierwszego. To rozróżnienie oszczędza wielu nieporozumień na spotkaniach.
Najczęstsze pytania
Czy okres przejściowy oznacza, że mamy czas do 2030 roku?
Nie w sensie ogólnym. Mechanizm dotyczy umów o świadczenie usług zawartych przed 28 czerwca 2025 r., które mogą obowiązywać do wygaśnięcia, najdłużej do 28 czerwca 2030 r.
Czy nowy sklep internetowy korzysta z okresu przejściowego?
Zwykle nie. Umowy zawierane są na bieżąco, więc wymagania stosuje się od razu.
Jak liczyć dwadzieścia lat dla terminala?
Od dnia rozpoczęcia wykorzystywania danego urządzenia, a nie od wejścia ustawy w życie.
Czy przebudowa sklepu przedłuża termin?
Nie. Nowe rozwiązania powstają dziś i podlegają ocenie na bieżąco.
Co z długoterminowymi umowami abonamentowymi?
Jeżeli zawarto je przed 28 czerwca 2025 r., mechanizm może mieć zastosowanie w zakresie wskazanym w ustawie. Warto potwierdzić to dla konkretnych wzorców umów.
Czy okres przejściowy zwalnia z obowiązków informacyjnych?
Zakres obowiązków informacyjnych ocenia się osobno. Nie należy zakładać, że okres przejściowy wyłącza wszystko.
Gdzie sprawdzić dokładne brzmienie przepisów przejściowych?
W tekście ustawy dostępnym w publicznych bazach aktów prawnych. Opracowania w sieci bywają uproszczone.
Czy warto czekać do końca okresu przejściowego?
Nie. Nawet gdy mechanizm ma zastosowanie, bariery kosztują zamówienia i zgłoszenia użytkowników przez cały ten czas.
